Ihe omuma na omenala di iche iche nke ndagwurugwu Waipio nke oke ugwu
N'ịbụ nke dị n'akụkụ Hamakua Coast nke dị n'ebe ugwu ọwụwa anyanwụ nke Big Island nke Hawaii, ndagwurugwu nke dị na Waipio bụ nke kasị ukwuu na ọtụtụ ebe ndịda nke ndagwurugwu asaa n'akụkụ ikuku nke ugwu Ugwu.
Ndagwurugwu Waipio dị otu kilomita na ụsọ oké osimiri na ihe dị ka kilomita isii. N'ebe mmiri dị n'ụsọ oké osimiri bụ ezigbo osimiri aja aja mara mma nke ọ na-ejikarị ụlọ ọrụ mmepụta ihe nkiri.
N'akụkụ abụọ nke ndagwurugwu ahụ, ọnụ ugwu dị elu na-eru ihe dị ka mita 2000 na ọtụtụ narị mmiri mmiri na-agba agba, gụnyere otu n'ime mmiri mmiri kachasị mma nke Hawaii - Hi'ilawe.
Ụzọ na-aga n'ime ndagwurugwu dị elu (ọkwa 25%). Iji gaa n'ime ndagwurugwu ahụ, ị ghaghị ịnya ụgbọ ala ụgbọala anọ ma ọ bụ na-agbada na ndagwurugwu.
Waipi'o pụtara "mmiri awara mmiri" n'asụsụ Bekee. Ọmarịcha Osimiri Waipi'o na-asọfe na ndagwurugwu ruo mgbe ọ na-abanye n'oké osimiri n'akụkụ osimiri.
Ndagwurugwu nke ndi eze
A na-akpọkarị ndagwurugwu dị na Waipio dịka "ndagwurugwu nke ndị eze" n'ihi na ọ bụ n'ụlọ ọtụtụ ndị isi nke Hawaii. Ndagwurugwu ahụ nwere ọdịmma akụkọ ọdịbendị na ọdịbendị nke ndị mmadụ.
Dika akuko ndi mmadu bu ndi mmadu ole na ole dika 4000 ma obu ihe ruru mmadu iri mmadu bi na Waipi'o n'oge ozo tupu Captain Cook abia na 1778. Waipi'o bu ndagwurugwu kachasi nma ma na-emeputa na nnukwu Island nke Hawaii.
Nnukwu Akwa na ndagwurugwu Waipio
Ọ bụ na Waipio na 1780 na ọ bụrụ na nnukwu Onye Agha ahụ natara chi ya bụ Kukailimoku, bụ onye kwupụtara ya onye ga-achị achị n'àgwàetiti n'ọdịnihu.
O si n'osimiri Waimanu, nke dị nso na Waipio, na Kamehameha nyere Kahekili, Onyenwe nke agwaetiti ndị dị n'azụ, na nwanne ya nwoke, Kaeokulani nke Kaua'i, na mbụ agha agha na akụkọ ihe mere eme - Kepuwahaulaula, nke a maara dị ka agha nke Ugbo Mmiri Uhie. Ọ bụ otú ahụ ka ọ si merie àgwàetiti ahụ.
Tsunamis
N'ọgwụgwụ afọ 1800, ọtụtụ ndị si mba China kwabatara na ndagwurugwu ahụ. N'otu oge, ndagwurugwu nwere ụka, ụlọ oriri na ụlọ akwụkwọ yana ụlọ nkwari akụ, ụlọ ọrụ ụlọ ọrụ na ụlọ mkpọrọ. Mana n'afọ 1946, oké mmiri ozuzo kachasị njọ na akụkọ ihe mere eme nke United States kpochapuru nnukwu ebili mmiri na ndagwurugwu ahụ. N'ikpeazụ, ọtụtụ ndị si na ndagwurugwu ahụ pụọ, ọ dịbeghịkwa ọtụtụ mmadụ kemgbe ahụ.
Oké mmiri ozuzo na 1979 kpuchiri ndagwurugwu ahụ site n'akụkụ ruo n'akụkụ n'akụkụ ụkwụ anọ. Taa, ihe dị ka mmadụ 50 bi na ndagwurugwu Waipio. Ndị a bụ ndị ọrụ ugbo, ndị ọkụ azụ na ndị ọzọ na-achọ ịhapụ ụzọ ndụ ha dị mfe.
Ndagwurugwu dị nsọ
E wezụga na akụkọ ihe mere eme, ndagwurugwu Waipio bụ ebe dị nsọ maka ndị Hawaii. Ọ bụ ebe ọtụtụ heiaọs dị mkpa (ụlọ nsọ).
Ihe kachasị nsọ, Pakaalana, bụ ebe otu n'ime obodo abụọ ahụ dị mkpa ma ọ bụ ebe mgbaba, onye nke ọzọ bụ Pu'uhonua O Honaunau nke dị n'ebe ndịda nke Kailua-Kona.
Obere olili ozu nke oge ochie di n'osisi nke uzo di elu n'akuku obula nke ndagwurugwu. A na-eli ọtụtụ eze n'ebe ahụ. A na-eche na n'ihi ikike ha (ike Chineke), ọ gaghị emerụ ndị bi na ndagwurugwu ahụ. N'ezie, n'agbanyeghị nnukwu mbibi na mbu mmiri na 1946 na mmiri 1979, ọ dịghị onye nwụrụ n'ezie n'ihe ndị ahụ.
Waipio na Mythology Mythology
Waipio bụkwa ebe omimi. Ọtụtụ akụkọ akụkọ oge ochie nke chi dị iche iche nke chi dị na Waipio. Ọ bụ n'ebe a na n'akụkụ ndagwurugwu Hi'ilawe, ụmụnna Lono hụrụ na Kaikiani bi n'ụlọ osisi.
Lono ruru na egwurugwu ma mee ya ka nwunye ya mechaa gbuo ya mgbe ọ hụrụ onye isi ụwa na-ahụ ya n'anya. Ka ọ na-anwụ anwụ, o mesiri Lono ike na ọ dị ọcha na ịhụnanya ya maka ya.
N'ebe nsọpụrụ ya, Lono guzobere egwuregwu ntụrụndụ - oge a kara aka mgbe oge owuwe ihe ubi gasịrị, mgbe agha na agha kwụsịrị, asọmpi egwuregwu na asọmpi n'etiti obodo ndị ahụ haziri, ha malitekwara ememe ntụrụndụ.
Akụkọ ọzọ e nyere na Waipio na-agwa ndị mmadụ nke ọma na ndị obodo Waipio bịara nọrọ n'enweghị nsogbu site na ọgụ sharks. Ọ bụ akụkọ banyere Pauhi'u Paupo'o, nke a maara aha ya bụ Nanaue, nwoke shark.
Gaa na Waipio Taa
Mgbe ị na-eme njem na ndagwurugwu Waipio taa, ị gaghị abanye n'otu ebe dị na akụkọ ihe mere eme na omenala Hawaii, ị na-abanye n'otu n'ime ebe kachasị mma n'elu ala.
Ịchọgharị ndagwurugwu Waipio
Otu n'ime ụzọ ndị kacha amasị anyị iji chọpụta ndagwurugwu ahụ bụ n'ụgbọ ịnyịnya. Anyị na-atụ aro ka ọ bụrụ na ị ga-ahụ ndagwurugwu dị na Waipio, anyị ga-achọ ka ọ bụrụ na ị ga-ahụ ndagwurugwu dị na Waipio na nke Naalapa Stables (808-775-0419).
Nhọrọ ọzọ dị oke mma bụ Waipio Valley Wagon Tours (88-775-9518) bụ nke na-eme njem site na ndagwurugwu ahụ n'ụgbọala ịnyịnya ibu.
Njem Mmiri nke Horsepio na Waipio
Njem Mmiri Na-agba Ọsọ Mmiri nke Waipio malitere n'ime ebe a na-adọba ụgbọala na Waipio Valley Artworks na Kukuihale. Nke a bụ ebe dị ebube magburu onwe ya ebe ị nwere ike ịzụta ihe ndị e ji aka rụọ, tinyere osisi ndị mara mma nke ihe karịrị otu narị ndị ọrụ ụlọ ọrụ 150.
A na-echekwa ndị njem nlekọta dị nnọọ nta ma na-eche na ị na-eme njem nleta nke ndagwurugwu ahụ. Otu ìgwè nwere mmadụ itoolu na ndị nduzi obodo abụọ. A na-akwaga gị na ala ndagwurugwu na ụgbọala anọ ụgbọala. Ọ na-ewe ihe dị ka nkeji 30. Mgbe ị rutere n'ebe anụ ahụ dị na ndagwurugwu ahụ, ị na-ekele gị na nduzi ụzọ. Ihe na-esote bụ njem elekere 2.5 na ndagwurugwu Waipio.
Ka ị na-eme njem na ndagwurugwu ị na-ahụ ubi ọka, ahịhịa ahịhịa na-egbuke egbuke, na mkpụrụ osisi, osisi oroma na lime.
Ihe na-acha odo odo na ọcha na-arịgo elu mgbidi. Ọ bụrụ na ị na-enwe obi ụtọ ị ga-ahụ ọbụna ịnyịnya ọhịa. Ị na-agafe osimiri na Osimiri Waipio.
Ụgbọ ịnyịnya ahụ dị egwu. Ụfọdụ n'ime ndị a bụ n'ezie ịnyịnya ndị ị hụrụ na njedebe nke ihe nkiri Marinaworld , bụ nke a na-ese na njedebe nke odo odo nke dị na Waipio.